ربيع بن أحمد الأخويني البخاري
402
هداية المتعلمين في الطب ( فارسى )
تيز « 1 » برآمدن كرفت آنكاه قى درشت « 2 » كند و اسهال « 3 » بنقيع صبر و بگوارش آبى مسهل و حيله ان ( f . 319 ) كند كى سدّه را بكشايذ و اندام غذا بخويشتن كشذ و سكنكبين بزورى به كار دارذ و شراب قوى به مقدار ، و همه اعتماد « 4 » كند باندام ماليذن « 4 » . و يكى ديكركونه بوذ و اين آن بوذ كه مردم طعام به اندازه خورد « 5 » و نيك بكوارذ و لكن شكم دايم نرم بوذ « 5 » و تن لاغر ، و سبب آماس بوذ و سدّه بافواه ماساريقا و علاجش همان « 6 » بوذ كياذ كردم مكر آنك « 7 » نكاه بايذ كردن كه قراقر و نفخ بسوى معده مىبوذ يا بسوى زير سوى « 8 » روذكانيهاء فروذين . اكر بسوى معده بوذ گوارش زيره و فلافلى و فوذنجى و « 9 » امروسيا و دحموثا « 9 » و اين جنين « 10 » داروها به كار دارذ خاصه ترياق و مثروديطوس و آنكاه اكر تب دارذ « 11 » علاج كند بسكنكبين ساذه و آب « 11 » كسنى و خيارجنبر و غذا زير با دارذ و سباناخ ، و اكر نفخ بسوى زير بوذ و روذكانيهاى فروذين علاج حقنه « 12 » تيز كند و اكر تب بوذ حقنه نرم كند و اكر اين نفخ و قراقر به همه شكم بوذ علاج هم بحقنه كنذ « 13 » و هم بداروهاى خوردنى و نبايذ ترسيذن از لاغرى جه به شوذ بدين علاج ، و بوذ كى بلغم بسيار بروذكانيها گرد آيذ و نشان اين آن بوذ كه دايم شكم سرد باشد [ جن يخ ] « 14 » و علاج وى حقنه تيز بود .
--> ( 1 ) - ف : « و تيز » ندارد ( 2 ) - م : درست ( 3 ) - ب ه : كند ( 4 - 4 ) - ف : باندام ماليدن بود ( 5 - 5 ) - ف : و لكن شكم دايم نرم بوذ و نيك بكوارد ( 6 ) - ف : افزوده . علاج ( 7 ) - ب ه : اينجا ( 8 ) - ف : « زير سوى » ندارذ . ( 9 - 9 ) - ف : ظ . اميروسيا دحمرثا ( 10 ) - ف : « جنين » ندارد ( 11 - 11 ) - ف : علاج بسكنكبين ساده كند و باب ( 12 ) - ف : بحقنه ( 13 ) - ف : بوذ ( 14 ) - از « ف » و « ب ه » افزوده شد